پیش در آمد: شهرستان طارم با وسعتی معادل 2235کیلومتر مربع با 115 روستا و آبادی در دو طرف رود پر برکت قزل اوزن محصور بین کوههای بلند جنوبی و شمالی دارای آب و هوای معتدل مدیترانه است که استعداد های اقلیمی و انسانی خدادادی زیادی برای توسعه و پیشرفت دارد که علی رغم اقدامات قابل قبول دولتها پس از انقلاب شکوهمند اسلامی به خاطر وضعیت خاص جغرافیایی و حاصلخیزی زمینهای آن مورد طمع و ستم خان ها و فئودالهای ،در قبل از انقلاب اسلامی قرار گفته که همین امر باعث عقب ماندگی و ستم مضاعف شده که پس از گذشت دهه ها از آن هنوز زخم و آثار خوانین در منطقه ساکن مانده است . بر این اساس با عنایت به پتانسیل های انسانی، آب و هوا، حاصلخیزی خاک، رودخانه قزل اوزن و ... هنوز با جایگاه بایسته و شایسته خود فاصله زیادی دارد این نوشتار بر آن است تا ضمن شکافتن مشکلات موجود راهکارهایی را برای مدیران و مسئولان و کسانیکه دل در گرو

عمران و آبادانی و پیشرفت طارم دارند ارائه نماید گر چه ممکن است در نظر اول برخی از آنها ایده آلیستی تصور شود ولی با کمی مدّاقه و شناخت روح پر تلاش و سختکوش طارمیها و امکانات عظیم خدادادی آن واقعی و قابل دسترس خواهند بود.

تعلیل موضوع :

طارم علی رغم داشتن انسانهایی امیدوار، خونگرم و آب و هوایی و اقلیم مناسب، چون مدتهای مدیدی تحت تسلط خوانین ریز و درشت قرار داشته و از طرفی بعلت نبود راه مناسب بین مرکز استان و منطقه، مورد ظلم و ستم و بی مهری قرار گرفته و زمینهای آباد و حاصلخیز آن در تیول ملاکین بوده و منافع آنها نیز ایجاب می کرد که مردم این سامان بی سواد ونیازمند باقی بمانند و همیشه تحت فرمان و منقاد باشند تا براحتی مورد استثمار قرار گیرند. مبارزات جسته و گریخته برخی از خرده مالکان، اشخاص جسور و سید و روحانی در طارم اولا نشانگر ظلم و ستم خوانین به پشتوانه ژاندارمهای طماع و گوش به فرمان بود و از سوی دیگر نشانگر شجاعت ، جسارت و تلاش مردمان این دیار برای دسترسی به وضعیت مطلوب و بهتر که نمونه هایی از آن را هنوز افراد میانسال طارمی در اذهان خود دارند. از اینرو آب و هوا و حاصلخیزی خاک این خطه نعمتی بود که از سوی خانهای استثمار گر به نقمت تبدیل شده بود تا با پول و قدرت خود جلوی پیشرفت طارم را در بعد نرم افزاری چون سطح سواد، بهداشت، تعاملات انسانی برون منطقه ای و در بُعد سخت افزاری چون راه معدن، کارخانه و صنایع بگیرند تا منافع خود را تضمین نمایند این تفکر به یک ایدئولوژی خبیث خانخانی تبدیل و تقریباً اکثریت قریب به اتفاق خوانین را با خود همراه ساخته بود گر چه می توان بندرت خلاف این موضوع را یافت ولی بر اساس اصل فلسفی « النادر کالعدم» اینان تاثیری بر اوضاع نداشتند نقل است که جاده طارم زنجان فعلی که تا چند سال پیش خاکی بود خانی از جنس آنهایی که گفته شد برای تفریح و سهولت شکار در کوههای زنجان نقشه آنرا به این سو آن سو و پیچ در پیچ کشید

  بی آنکه از نقشه اصلی تبعیت کند و زمانیکه قراربود ناظر اصلی آن را بازدید و تایید نماید پس از پذیرایی کامل در گیلوان با لالایی ماشین به خواب می رود و در سه راهی بناب بیدار می شود و اطرافیان جاده را چون سه راه مذکور صاف و هموار اعلام می کنند و آن ناظر بی خبر از همه چیز با دیدن جاده صاف و هموار اطراف بناب آنرا تایید می کند. صرفنظر از ارزش گذاری این نقل باید گفت نتیجه همان است که در نقل آمده و راه مخوف طارم زنجان در این مدت عزیزان زیادی را در کام خود کشیده و خانواده های زیادی را داغدار نموده است. اینک که انسان فضا را تسخیر نموده، طارمیها محروم از یک راه مطمئن همچنان گوش به وعده شیرین و رویایی آماده شدن راه تهم – چورزق می سپارند تا کی تعبیر شود. آنچنان که گذشت خوانین زالو صفت ، نبود راه مناسب، و پائین بودن نرخ باسوادی،و عدم استقلال اداری و انتخاباتی از عمده دلایل عقب ماندگی طارم محسوب می شوند اگر چه با پیروزی انقلاب اسلامی و قطع نوار قرمز رنگ خانخانی، یکی از عمده ترین دلایل عقب ماندگی مرتفع شد. اما علی رغم تلاش قابل توجه بعد از انقلاب، زخم های بجای مانده از گذشته التیام کامل نیافته و عوامل دیگری نیز در این عرصه خودنمایی می کنند.

راهکارهای پیشنهادی:

الف : راه

1-        تخصیص اعتبار لازم از محل ردیف ملی به راه تهم – چورزق طارم و تسریع در اتمام آن با توجه به سالهای طولانی انتظار مردم برای تکمیل و افتتاح آن

 2- اصلاح ، بهسازی و تغییر مسیر راه بناب –گیلوان که در واقع شرق طارم را به مرکز استان متصل مورد استفاده خودرو های عبوری از زنجان به رشت نیز می باشد .

3-   سالهاست که راه طارم به خلخال از سمت غرب طارم مورد مطالعه و تا حدودی مورد اقدام  قرار گرفته است که متاسفانه پیشرفت نداشته و غیر قابل استفاده است بر این اساس برای اتصال طارم به خلخال و اردبیل و شکستن بن بست آن تکمیل این راه ،مهم و حیاتی است

4-   یکی از مهمترین علل عدم سرمایه گذاری در شهرستان طارم، نبود راه مناسب و واقع شدن در بن بست ارتباطی است برای این مهم اولاً راههای آب بر به شمال ( فومن - شفت) و درام به نوکیان و ماسوله راهگشاست لذا باید ضمن تخصیص اعتبار لازم، زمان بندی مشخص برای بهره برداری توسط ادارات و پیمانکاران ذیربط ارائه شود.

ثانیاً طارم احتیاج به احداث راه آهن از طریق قزوین، لوشان، طارم و اتصال آن به خلخال و اردبیل دارد تا ضمن خروج شهرستان از بن بست به راههای بین المللی نیز دسترسی آسانی پیدا کند.

ب) آموزشی و انسانی

1- صدور مجوز برای راه اندازی و توسعه آموزش عالی ( ملی – آزاد – پیام نور ، جامع کاربردی) بویژه در رشته های متناسب با پتانسیل های منطقه چون کشاورزی – صنایع تبدیلی و مکمل کشاورزی ، شیلات، توریسم 

2- اجرای سیاستهای تشویقی خاص برای کسانیکه تحصیلات عالیه و فنی دارند تا ضمن ماندگاری نیروهای بومی در منطقه  نیروهای دیگری نیز از خارج از شهرستان جذب شوند.

ج: کشاورزی و دامداری

1- با توجه به مزیت چهار فصل بودن طارم و خاک وهوای مناسب شاه کلید پیشرفت و بهترین راه توسعه و تولید محصولات کشاورزی این است که هیأت دولت شهرستان طارم را منطقه ویژه کشاورزی اعلام کند این اتفاق نه تنها کشاورزی شهرستان را مدرن و متحول خواهد نمود بلکه باعث جذب سرمایه های خصوصی و دولتی وآبادانی ، رفاه و آسایش برای مردمانش خواهد بود.

2- مهار آبهای رودخانه های روستاهای دامنه کوههای شمالی و جنوبی چون مامالان، آب بر، هزاررود، درام، و نی سر، سانسیز، ارشت، انزر با سد سازیهای کوچک چرا که تقریباً نیمی از سال آب آنها به قزل اوزن و سر انجام به سد منجیل می ریزند.

3- هدایت کشاورزان از سوی ادارات جهاد کشاورزی و بازرگانی  به کاشت محصولات که بازار داخلی و خارجی مناسبی دارند و کمک به ایجاد صنایع مکمل و تبدیلی کشاورزی جهت نگهداری طولانی محصولات کشاورزی منطقه و فروش آنها در داخل و خارج کشور.

4- ساحل سازی در اطراف روستاهای دو طرف قزل اوزن که حاصلخیزترین زمین ها کشاورزی را دارا بوده و به کشت برنج اختصاص دارند و در معرض سیل و تخریب مدام قرار داشته و بعلت هزینه های بسیار سنگین ساحل سازی، مهارقزل اوزن از سوی  کشاورزان به هیچ وجه امکان پذیر نمی باشد.

5- با توجه به آب و هوا و خاک مناسب طارم برای توسعه کشت زیتون و نیاز کشور به روغن زیتون و از طرفی کمبود زمین های مسطح ، ایجاد یک شرکت تخصصی مادر برای داشتن تکنولوژی و آبیاری هوایی همچون هلی کوپتر آبپاش و اختصاص دامنه کوهها و کوهپایه ها به امر کشت زیتون می تواند ضمن افزایش سطح و مقدار تولید زیتون و روغن زیتون به امر اشتغال و در آمد مردم کمک نماید. گر چه این موضوع با پذیرش مفاد بند 1 فوق الذکر از سوی هیئت دولت قابل دسترس خواهد بود .

6- با توجه به تغییر الگوی زندگی مردم گسترش دامداریهای نیمه صنعتی و صنعتی و اعطاء تسهیلات برای خرید دامهای سبک و سنگین از سوی جهاد کشاورزی و راه اندازی کارخانه شیر پاستوریزه می تواند عامل مهمی برای افزایش در آمد مردم باشد. ضمن آنکه طارم استعداد خوبی در زمینه شیلات و آبزی پروری چون ماهی و میگو دارد و لازم است این موضوع مورد مطالعه و هدف گذاری قرار گیرد. 

د) معدن:

1-  متاسفانه در بخش معدن نه تنها اهالی که اهل فن هم اطلاعات کمی از پتانسیل های معدنی طارم دارند و در خصوص منایع زیر زمینی آن مطالعات تخصصی مناسبی صورت نپذیرفته و با توجه به اقتضائات طبیعی آن باید سرمایه گذاری مناسبی جهت مطالعات و اکتشافات تخصصی نفت و گاز، طلا و اورانیوم نموده و اطلاعات آن را در دسترس علاقمندان گذاشت تا بدین وسیله اشتغال و در آمدزایی لازم به عمل آید. 

ه: عمرانی و گردشگری

1- اکثر روستاهای طارم از کمبود آب آشامیدنی رنج می برند و تأمین آب شرب نیاز به اعتبار زیادی دارد که استان توان آنرا ندارد از این رو توجه ویژه مدیران مرکز نشین را می طلبد.

2- گویا در طارم آثاری پیدا شده که سابقه تمدن آنرا تا هفت هزار سال تخمین زده اند از اینرو وجود آتشکده ها ی تشویر... غارهای خرمنسر، هزار رود ... قلعه های باستانی و امامزاده های متعدد به همراه سر سبزی با غاتش عامل مهمی برای جذب گردشگری داخلی و خارجی است و این زمانی ثمرخواهد داد که دولت برنامه ویژه ای را برای سرمایه گذاری در این صنعت طراحی کند از آن جمله ساخت پلاژهای ساحلی در اطراف قزل اوزن ، ایجاد تله کابین برقی مابین کوههای سر بر فلک کشیده شمالی و جنوبی و ساخت اقامتگاههای بهداشتی و مناسب می تواند چهره این منطقه رابکلی دگرگون سازد .

3- ایجاد مرکز تحقیقات و داروسازی گیاهی درطارم با عنایت به این که این منطقه در ناحیه کوههای شمالی و جنوبی دارای ذخایر قابل توجهی  از انواع گیاهان دارویی و کمیاب است و بتدریج گرایشی مثبت در بین مردم و پزشکان برای استفاده از داروهای گیاهی نمودار شده است و در آینده نیز این گرایش بیشتر خواهد شد.

4-روستاهای طارم غالباً در مسیر رودخانه های کوچک و بزرگ واقع و این امر باعث افزایش خطر سیل، و دلهره اهالی را بدنبال آورده است. از اینرو برای جلوگیری از هر گونه فاجعه  انسانی ناشی از سیل، ضرورت مطالعه علمی این موضوع بسیار مهم است تا پس از بررسی و مطالعه نسبت به اجرای سیل بند در روستاهای پر خطر اقدام گردد.

 

و) اداری و خدماتی:

1- شهرستان طارم سالهای قبل از انقلاب دارای کرسی مستقل در مجلس بوده ولی پس از انقلاب با انتزاع  بخشی از روستاها والحاق آنها به طارم سفلی و زنجان کرسی خود را از دست داد و علی رغم تلاش و خواست مردم هنوز اعاده نشده است از این رو اعاده کرسی مجلس طارم یکی از مهمترین خواستهای مردم و از اصلی ترین راههای توسعه و پیشرفت طارم محسوب می شود و این امر به خاطر منافع نمایندگان منتخب هیچ وقت محقق نخواهد شد مگر آنکه شخصی از طارم رأی بیاورد که با توجه به تناسب جمعیتی ناموزون زنجان  طارم تقریباً محال است و تنها راه باقی مانده اراده عالیه دولت است که می تواند حق دیرینه این مردم را احقاق کند.

2- شهرستان طارم با پتانسیل های کم نظیر خدادادی ، ساختار اداری مناسبی می طلبد تا مدیران با اختیارات مناسب ، قدرت و جسارت تغییر و تحول را داشته و از فکر ها و اقدام های بزرگ نهراسند بر این اساس ارتقاء فرمانداری به سطح معاونت استاندار و ادارات دیگر به سطح معاونت ادارات کل و همچنین ثبات مدیریت شهرستان و استفاده از نیروهای خلاق و علاقمند بومی می تواند تأثیر سریع و مهمی در پیشرفت شهرستان ایفاء نماید .

3- استقرار ادارات صنایع و معادن، کار و امور اجتماعی و بانکهای تجاری و تخصصی می تواند از طرفی مانع رفت و آمدهای اهالی به مرکز استان با توجه به خطرات فراوان راه نامناسب و پرپیج و خم طارم شود و از سویی به رشد و توسعه صنعت ، معدن و اشتغال تحرک می بخشد.

4- گاز رسانی به طارم از مسیر منجیل کوتاهترو کم هزینه خواهد بود. این در حالی است که اخیراً، مسئولین مسیر تهم به طارم را طرح کرده اند. این مسیر علاوه بر صعب العبور و سردسیر بودن، احتمال قطعی نیز در اوج سرما دارد و از طرفی مردم نگران هستند که به سر نوشت جاده تهم – طارم دچار شود از اینرو تقاضای تجدید نظر، دقت و سرعت بیشتر در امر گاز رسانی به روستاهای طارم را دارند .